Share
∗ Αλεξάνδρα Πεΐτση
Ο Κανονισμός δεν καλύπτει επαρκώς εξειδικευμένες μελέτες, σύγχρονες τεχνολογίες ή σύνθετα έργα
Γράφει η ∗ Αλεξάνδρα Πεΐτση: Γενική Γραμματέας ΣΕΓΜ
Η Γενική Γραμματέας του ΣΕΓΜ «ακτινογραφεί» τα κυριότερα προβλήματα που εντοπίζονται στον ισχύοντα Κανονισμό Προεκτιμώμενων Αμοιβών Μελετών Δημοσίων Έργων.
Ο Σύνδεσμος Ελληνικών Εταιρειών – Γραφείων Μελετών (ΣΕΓΜ) αποτελεί τον θεσμικό εκπρόσωπο των μελετητικών φορέων, με βασική αποστολή την προάσπιση των επαγγελματικών συμφερόντων των μελών του, τη βελτίωση των συνθηκών άσκησης του επαγγέλματος και την προώθηση της ανάπτυξης και διεύρυνσης των δραστηριοτήτων τους.
Στο πλαίσιο αυτό, το νέο Διοικητικό Συμβούλιο έχει θέσει ως στόχο την ανάληψη των απαραίτητων πρωτοβουλιών, σε συνεργασία με το Τεχνικό Επαγγελματικό Επιμελητήριο και λοιπούς αρμόδιους φορείς, προκειμένου να επικαιροποιηθεί ο Κανονισμός Προεκτίμησης Αμοιβών των μελετών δημοσίων έργων, καθώς και οι σχετικές τεχνικές προδιαγραφές. Η προεκτίμηση αμοιβών για τις μελέτες δημοσίων έργων αποτελεί θεμελιώδες εργαλείο για τη λειτουργία του τεχνικού κόσμου και της δημόσιας διοίκησης.
Ο ισχύων Κανονισμός Προεκτίμησης Αμοιβών, όπως εφαρμόζεται σήμερα, σχεδιάστηκε σε ένα εντελώς διαφορετικό οικονομικό, τεχνολογικό και θεσμικό περιβάλλον. Οι εξελίξεις των τελευταίων ετών – τόσο σε επίπεδο τεχνογνωσίας όσο και σε επίπεδο αγοράς – καθιστούν πλέον επιτακτική την αναθεώρησή του, ώστε να ανταποκρίνεται στις πραγματικές συνθήκες παραγωγής μελετητικού έργου.
Ένας κώδικας εκτός εποχής
Ο υφιστάμενος κώδικας συντάχθηκε το 2005, με επουσιώδεις έκτοτε αναθεωρήσεις (αναθεωρήθηκε τελευταία φορά το 2017 (ΦΕΚ Β 2519/20.07.2017)) και βασίζεται σε παραδοχές κόστους, χρόνου απασχόλησης και μεθοδολογίας που δεν αντανακλούν τη σύγχρονη πρακτική.
Η εισαγωγή ψηφιακών εργαλείων (όπως BIM, GIS, εξειδικευμένα λογισμικά ανάλυσης), οι αυξημένες απαιτήσεις κανονιστικής συμμόρφωσης (περιβαλλοντική αδειοδότηση, ανάλυση κινδύνων, ανθεκτικότητα σε κλιματική αλλαγή), καθώς και η ανάγκη διεπιστημονικής συνεργασίας έχουν μεταβάλει ουσιαστικά το αντικείμενο και τον φόρτο της μελετητικής εργασίας.
Παρά ταύτα, οι προεκτιμώμενες αμοιβές εξακολουθούν συχνά να διαμορφώνονται σε επίπεδα που δεν αποτυπώνουν επαρκώς:
- Τον πραγματικό χρόνο απασχόλησης,
- το κόστος εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού,
- τις επενδύσεις σε τεχνολογία και συνεχή εκπαίδευση.
Επιπτώσεις στην ποιότητα των μελετών
Η χαμηλή προεκτίμηση αμοιβών δεν αποτελεί μόνο οικονομικό ζήτημα για τους μελετητές, αλλά επηρεάζει άμεσα την ποιότητα των παραγόμενων μελετών.
Συγκεκριμένα, όταν ο οικονομικός προϋπολογισμός είναι ανεπαρκής:
- Περιορίζεται η δυνατότητα διερεύνησης εναλλακτικών λύσεων,
- συμπιέζονται τα χρονοδιαγράμματα,
- αποθαρρύνεται η συμμετοχή έμπειρων και εξειδικευμένων γραφείων,
- αυξάνεται ο κίνδυνος αστοχιών που μεταφέρονται στο στάδιο της κατασκευής.
Το τελικό αποτέλεσμα είναι συχνά η υλοποίηση έργων με αυξημένες τροποποιήσεις, συμπληρωματικές συμβάσεις και καθυστερήσεις — φαινόμενα που επιβαρύνουν τελικά το Δημόσιο.
Στρέβλωση του ανταγωνισμού
Ένα ακόμη κρίσιμο ζήτημα είναι η στρέβλωση του υγιούς ανταγωνισμού. Οι χαμηλές προεκτιμώμενες αμοιβές οδηγούν σε διαγωνισμούς, όπου το κύριο κριτήριο επιλογής παραμένει η οικονομική προσφορά, συχνά σε βάρος της τεχνικής ποιότητας. Το φαινόμενο των υπερβολικών εκπτώσεων καθίσταται σχεδόν δομικό πρόβλημα, ευνοώντας πρακτικές που μακροπρόθεσμα απαξιώνουν το μελετητικό επάγγελμα.
Σε αυτό το πλαίσιο, η αναθεώρηση του κώδικα δεν στοχεύει στην αύξηση των αμοιβών, αλλά στη διαμόρφωση ρεαλιστικών βάσεων υπολογισμού που επιτρέπουν ουσιαστική αξιολόγηση ποιότητας και προστιθέμενης αξίας.
Η διεθνής εμπειρία
Σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, τα συστήματα προεκτίμησης αμοιβών είτε αναθεωρούνται περιοδικά με δείκτες κόστους είτε αντικαθίστανται από ευέλικτα πλαίσια που λαμβάνουν υπόψη την πολυπλοκότητα, τον κίνδυνο και το καινοτόμο περιεχόμενο κάθε μελέτης.
Η σύνδεση αμοιβής με τον κύκλο ζωής του έργου και όχι μόνο με το αρχικό κόστος κατασκευής αποτελεί πλέον διεθνή τάση, ενισχύοντας τον ρόλο της μελέτης ως εργαλείου πρόληψης σφαλμάτων και βελτιστοποίησης πόρων.
Κατευθύνσεις για έναν σύγχρονο κώδικα
Η αναθεώρηση του Κανονισμού Προεκτίμησης Αμοιβών θα μπορούσε να βασιστεί σε ορισμένες βασικές αρχές:
- Επικαιροποίηση συντελεστών με βάση τρέχοντα οικονομικά δεδομένα και δείκτες κόστους.
- Διαβάθμιση αμοιβών ανάλογα με την πολυπλοκότητα και το επίπεδο καινοτομίας της μελέτης.
- Ενσωμάτωση ψηφιακών παραδοτέων και νέων τεχνολογιών ως διακριτών αντικειμένων εργασίας.
- Δυνατότητα περιοδικής αναθεώρησης, ώστε ο κώδικας να μην καθίσταται ξανά παρωχημένος.
- Διαφάνεια και απλότητα, ώστε να είναι κατανοητός και λειτουργικός τόσο για τις αναθέτουσες αρχές όσο και για τους μελετητές.
Συμπεράσματα
Η αναθεώρηση του Κανονισμού Προεκτίμησης Αμοιβών Μελετών Δημοσίων Έργων δεν αποτελεί συντεχνιακό αίτημα, αλλά αναγκαία θεσμική μεταρρύθμιση. Ένας σύγχρονος, ρεαλιστικός και ευέλικτος κώδικας μπορεί να συμβάλει καθοριστικά στη βελτίωση της ποιότητας των δημόσιων έργων, στη διασφάλιση του δημόσιου συμφέροντος και στην αναβάθμιση του ρόλου του μηχανικού ως επιστημονικού και τεχνικού εταίρου της Πολιτείας.
Στην παρούσα φάση η συζήτηση έχει ήδη ωριμάσει και αυτό που απομένει είναι η πολιτική και θεσμική βούληση για να μετατραπεί σε πράξη.
πηγή: Εργοληπτικόν Βήμα Νο_147 της ΠΕΣΕΔΕ Το επιστημονικό σημείο αναφοράς του εργοληπτικού κόσμου
Αυτά και άλλα πολλά άκρως ενδιαφέροντα θέματα θα βρείτε στο νέο τεύχος του περιοδικού της ΠΕΣΕΔΕ που κυκλοφορεί – ΠΑΤΗΣΤΕ ΕΔΩ! Καλή ανάγνωση!
