Share
Το άρθρο συντάχθηκε με τη συμβολή του ΣΜΕΔΕΚΕΜ (Σύνδεσμος Μελετητών Δημοσίων Έργων Κεντρικής Μακεδονίας).
Σύμφωνα με την ελληνική νομοθεσία (βάσει του Π.Δ. 71/2019 και του Ν. 4412/2016), δεν υφίσταται πλέον περιορισμός στον αριθμό των κατηγοριών μελετών που μπορεί να διαθέτει ένας μελετητής
Με αφορμή την αναμενόμενη τροποποίηση του Προεδρικού Διατάγματος 71/2019 (ΦΕΚ 112 Α) «Μητρώα συντελεστών παραγωγής δημοσίων και ιδιωτικών έργων, μελετών, τεχνικών και λοιπών συναφών επιστημονικών υπηρεσιών (ΜΗ.Τ.Ε).», τέθηκε για άλλη μία φορά προς συζήτηση το θέμα του αριθμού κατηγοριών μελετών που έχει δικαίωμα να αποκτήσει ένας μελετητής δημοσίων έργων.
Οι κατηγορίες μελετών προβλέπονται στην περ. 15 της παρ. 3 του άρθρου 2 του ν. 4412/2016, και σήμερα ανέρχονται σε 28.
Σύμφωνα με τις διατάξεις του Π.Δ. 71/2019 (παρ. 4 άρθρου 2 και παρ. 3 άρθρου 3), κάθε μελετητής, με την εγγραφή του στο Μητρώο Εμπειρίας Μελετητών (ΜΕΜ), μπορεί να καταταγεί σε όσες κατηγορίες μελετών ζητήσει, με βάση τα επαγγελματικά του δικαιώματα κατά τις κείμενες διατάξεις. Για τους μηχανικούς «κείμενες διατάξεις» είναι το Π.Δ. 99/2018, που ορίζει τα επαγγελματικά δικαιώματα των Πολιτικών Μηχανικών, Αρχιτεκτόνων Μηχανικών, Μηχανολόγων Μηχανικών, Ηλεκτρολόγων Μηχανικών, Αγρονόμων-Τοπογράφων Μηχανικών, Χημικών Μηχανικών, Μηχανικών Μεταλλείων & Μεταλλουργών, Ναυπηγών Μηχανικών, Ηλεκτρονικών Μηχανικών, Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας & Περιφερειακής Ανάπτυξης, Μηχανικών Περιβάλλοντος, Μηχανικών Ορυκτών Πόρων και Μηχανικών Παραγωγής & Διοίκησης.
Για τους γεωτεχνικούς, μέλη του ΓΕΩΤΕΕ, «κείμενες διατάξεις» είναι το Π.Δ. 344/2000, που αναφέρεται, μεταξύ άλλων, και στους γεωπόνους, δασολόγους και γεωλόγους, που είναι οι συνήθεις κατηγορίες γεωτεχνικών μελετητών δημοσίου. Βέβαια, το θέμα κατά βάση τίθεται για τους μηχανικούς, και μάλιστα για τις ειδικότητες στις οποίες αποδίδεται μεγάλος αριθμός επαγγελματικών δικαιωμάτων (Πολιτικοί, Αγρονόμοι-Τοπογράφοι, Αρχιτέκτονες).
Η εγγραφή σε μία ή περισσότερες κατηγορίες γίνεται ανάλογα με την εμπειρία του μελετητή
Η εργαλειοθήκη ΟΟΣΑ
Όπως είναι γνωστό, η προϋπάρχουσα του Π.Δ. 71/2019 νομοθεσία όριζε μέγιστο αριθμό κατηγοριών μελετών ανά μελετητή. Συγκεκριμένα, το άρθρο 2 του Π.Δ. 799/1978 (εκτελεστικό του ν. 716/1977), το άρθρο 2 του Π.Δ. 138/2009 (εκτελεστικό του ν. 3316/2005), όπως και το άρθρο 39 του ν. 3316/2005, προέβλεπαν ότι οι μελετητές μπορούν να εγγραφούν στο Μητρώο σε δύο (2) το πολύ κατηγορίες, που αντιστοιχούν στις «εξειδικευμένες επιστημονικές και τεχνικές γνώσεις τους, όπως αποδεικνύονται από τον τίτλο και τον τομέα σπουδών τους και την πιστοποιούμενη εμπειρία τους.».
Ο λόγος που επικαλείται η διοίκηση για τη σημαντική αυτή αλλαγή της νομοθεσίας είναι η δέσμευση των μνημονιακών κυβερνήσεων για υλοποίηση των συστάσεων του ΟΟΣΑ, με κατάργηση ή τροποποίηση διατάξεων της εθνικής νομοθεσίας που πιθανόν εμποδίζουν την ανταγωνιστική και αποτελεσματική λειτουργία των αγορών σε κλάδους της ελληνικής οικονομίας, μεταξύ των οποίων και οι κατασκευές. Πράγματι, μία από τις δεκαοκτώ βασικές συστάσεις της έκθεσης αξιολόγησης συνθηκών ανταγωνισμού του ΟΟΣΑ (Ελλάδα 2017) είναι η εξής: «Θα πρέπει να επιτραπεί η εγγραφή μελετητών σε μεγαλύτερο αριθμό κατηγοριών από αυτόν που ισχύει επί του παρόντος.»
Σύμφωνα με την έκθεση, η εφαρμογή της σύστασης αυτής «… θα εξαλείψει τεχνητά εμπόδια συμμετοχής στην αγορά δημοσίων έργων και μελετών και θα επιτρέψει σε φυσικά πρόσωπα και εταιρείες να ανταγωνιστούν σε περισσότερους διαγωνισμούς. Τα αναμενόμενα οφέλη περιλαμβάνουν την αύξηση του ανταγωνισμού στους δημόσιους διαγωνισμούς και μεγαλύτερες συνέργειες σε δημόσια έργα και μελέτες».
Με βάση αυτή την πρόβλεψη, σήμερα ένας μηχανικός, γεωτεχνικός ή άλλος επιστήμονας μπορεί να εγγραφεί και να αναβαθμιστεί στο Μητρώο Εμπειρίας Μελετητών, σε όσες κατηγορίες μελετών προβλέπουν τα επαγγελματικά του δικαιώματα.
Η προβληματική πλευρά της νέας ρύθμισης
Η κατάργηση του ορίου των δύο κατηγοριών μελετητικών πτυχίων βρήκε εξαρχής αντίθετους τους συλλογικούς φορείς των μελετητών. Η απεριόριστη (σε αριθμό) επιλογή κατηγοριών, με βάση τα επαγγελματικά δικαιώματα, είναι αδύνατον να διασφαλίσει υψηλό επίπεδο εξειδίκευσης και εμπειρίας, αφού είναι πρακτικά αδύνατον για ένα φυσικό πρόσωπο να αποκτήσει πραγματική εμπειρία, μετρούμενη σε συμβατικές αμοιβές, τέτοια ώστε να αναβαθμίσει το μελετητικό του πτυχίο στη Β’ και Γ’ βαθμίδα σε περισσότερες από δύο κατηγορίες μελετών στον επαγγελματικό του βίο.
Αποτέλεσμα αυτής της απελευθέρωσης θα είναι η δημιουργία πλασματικών μελετητικών πτυχίων, και αυτό, ενώ φαινομενικά ενισχύει τον ελεύθερο ανταγωνισμό, επί της ουσίας τον θίγει, αποτελώντας απειλή στην ποιότητα του μελετητικού παραδοτέου. Ήδη στην Επιτροπή ΜΕΜ έχουν παρατηρηθεί φαινόμενα, πολλοί μελετητές να εμφανίζουν πλασματική εμπειρία, αποκτηθείσα στο γραφείο από άλλους μελετητές, χωρίς μάλιστα να έχουν συμμετάσχει στην ομάδα μελέτης.
Πρόταση
Η πρόταση των συλλογικών φορέων των μελετητών είναι να γίνεται η εγγραφή του φυσικού προσώπου – μελετητή στο Μητρώο Εμπειρίας Μελετητών σε όσες κατηγορίες μελετών επιθυμεί και αιτείται με βάση τα επαγγελματικά του δικαιώματα, ενώ η αναβάθμιση του μελετητικού πτυχίου να επιτρέπεται σε 3 το πολύ κατηγορίες για τη βαθμίδα Β’ και 2 το πολύ κατηγορίες για τη βαθμίδα Γ’.
Η πρόταση αυτή έχει το σημαντικό πλεονέκτημα ό,τι από τη μία πλευρά καλύπτει τις απαιτήσεις της ευρωπαϊκής νομοθεσίας για τον ελεύθερο ανταγωνισμό και την απελευθέρωση των επαγγελμάτων, και από την άλλη πλευρά κατοχυρώνει την πραγματική και ουσιαστική εξειδίκευση του μελετητή.
Το Μητρώο Εμπειρίας Μελετητών αποτελεί σύστημα πιστοποίησης, οπότε το Ελληνικό Δημόσιο έχει το δικαίωμα να θέσει κριτήρια που αφορούν στην τεκμηρίωση της εξειδίκευσης. Είναι δικαίωμα και υποχρέωση της αναθέτουσας Αρχής να απαιτεί και να λαμβάνει εξειδικευμένες υπηρεσίες, ανάλογα με το είδος, το μέγεθος και τη σημασία του έργου που προγραμματίζει να εκτελέσει, για να είναι διασφαλισμένη η ποιότητα της μελέτης.
Επισημαίνεται ότι είναι αρκετά μεγάλος ο αριθμός μελετητών που έχουν αποκτήσει περισσότερες των δύο κατηγορίες μελετητικών πτυχίων με βάση τα επαγγελματικά τους δικαιώματα που προβλέπονται από τις κείμενες διατάξεις. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι μόνο το έτος 2024, η Επιτροπή ΜΕΜ έχει γνωμοδοτήσει για περίπου 250 περιπτώσεις. Από αυτές, ποσοστό περίπου 50% των μελετητών έχει αποκτήσει 8 και πλέον κατηγορίες μελετών, μέχρι και 13 (υπάρχει και ένας μελετητής με 17 κατηγορίες μελετών, λόγω δεύτερης ειδικότητας μηχανικού!). Ωστόσο, τουλάχιστον μέχρι σήμερα, ο αριθμός των μελετητών που διαθέτουν σε μεγαλύτερη της Α’ βαθμίδας περισσότερες των 3 κατηγορίες είναι ελάχιστοι.
Πριν αυξηθεί ο αριθμός των τελευταίων, και στο πλαίσιο της τροποποίησης του Π.Δ. 71/20198, είναι απαραίτητο να επιστρέψει η ισχύς του περιορισμού του αριθμού των κατηγοριών μελετών ανά φυσικό πρόσωπο μελετητή, για την προστασία της ποιότητας της μελέτης, του δημόσιου έργου και του δημοσίου συμφέροντος. Έτσι, σήμερα υπάρχουν μελετητές που διαθέτουν μελετητικό πτυχίο σε δεκατρείς κατηγορίες μελετών! Με περισσότερο ευνοημένους, φυσικά τους πολιτικούς μηχανικούς, και δευτερευόντως τους τοπογράφους!
πηγή: Εργοληπτικόν Βήμα Νο_146 της ΠΕΣΕΔΕ Το επιστημονικό σημείο αναφοράς του εργοληπτικού κόσμου
Αυτά και άλλα πολλά άκρως ενδιαφέροντα στο περιοδικό της ΠΕΣΕΔΕ που κυκλοφορεί – ΠΑΤΗΣΤΕ ΕΔΩ! Καλή ανάγνωση!
