Share
Σε συνέχεια του Υπομνήματος που κατατέθηκε στη δημόσια διαβούλευση για το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειες, η Μόνιμη Επιτροπή Χωροταξίας και Ανάπτυξης του ΤΕΕ/ΤΚΜ επεξεργάστηκε συμπληρωματικές απόψεις και προτάσεις, οι οποίες εγκρίθηκαν από τη ΔΕ του τμήματος.
Οι συμπληρωματικές απόψεις
Η Μόνιμη Επιτροπή Χωροταξίας και Ανάπτυξης του ΤΕΕ/ΤΚΜ κρίνει ως ιδιαίτερα θετικό βήμα το εγχείρημα θεσμοθέτησης του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΕΧΠ-ΑΠΕ), το οποίο έρχεται να καλύψει ένα μεγάλο κενό που είχε δημιουργηθεί τα τελευταία χρόνια, δεδομένου ότι το προηγούμενο Ειδικό Πλαίσιο Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης (ΕΠΧΣΑΑ) για τις ΑΠΕ εγκρίθηκε το 2009, και εκ των πραγμάτων δεν μπορούσε να καλύψει τον ευρωπαϊκό στόχο για ενεργειακή μετάβαση, καθώς και τους στόχους που τίθενται από τις ευρωπαϊκές πολιτικές και την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία (διείσδυση των ΑΠΕ, μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα , προσαρμογή στην κλιματική κρίση, μετριασμό της κλιματικής αλλαγής κ.ο.κ.)
Το σχέδιο, παρουσιάζει το χωρικό πρότυπο οργάνωσης και ανάπτυξης των ΑΠΕ, κυρίως στον ηπειρωτικό χώρο, αξιοποιώντας τη λογική που προηγούμενου ΕΠΧΣΑΑ ΑΠΕ (2009), με σαφή αναφορά σε ζώνες αποκλεισμού εγκατάστασης ανά ΑΠΕ αλλά και με εισαγωγή ειδικών κριτηρίων χωροθέτησης (όπως οι ελάχιστες αποστάσεις) για περιοχές περιβαλλοντικής ευαισθησίας, ιστορικού – πολιτιστικού ενδιαφέροντος, οικιστικού ενδιαφέροντος και παραγωγικών δραστηριοτήτων. Εξίσου θετικά κρίνονται και η διατήρηση αναφορών σε θέματα φέρουσας ικανότητας και μέγιστης πυκνότητας ομοειδών έργων, καθώς και σε θέματα ανάγκης προστασίας του τοπίου (με εκπόνηση – κατά τη διαδικασία περιβαλλοντικής αδειοδότησης των ΑΠΕ – ειδικών μελετών εξέτασης των επιπτώσεων σε αυτό).
Ειδικότερες παρατηρήσεις για το χωρικό πρότυπο και ζητήματα σχεδιασμού, αναλύονται στη συνέχεια:
ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΠΕΡΙΟΧΩΝ ΚΑΤΑΛΛΗΛΟΤΗΤΑΣ / ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ / ΕΠΙΤΑΧΥΝΣΗΣ
Στο άρθρο 2 των ορισμών προσδιορίζονται οι περιοχές καταλληλότητας μόνο για την αιολική ενέργεια και προτεραιότητας και επιτάχυνσης για όλες τις μορφές ΑΠΕ. Στο άρθρο 4 όπου γίνεται η διάκριση του εθνικού χώρου προσδιορίζονται οι περιοχές καταλληλότητας και επιτάχυνσης μόνο για τις αιολικές εγκαταστάσεις ενώ σε όλο το υπόλοιπο περιεχόμενο του Σχεδίου της ΚΥΑ γίνονται αναφορές στις περιοχές προτεραιότητας και επιτάχυνσης για όλες τις μορφές ΑΠΕ. Θα ήταν σκόπιμη η αποσαφήνιση – συμπλήρωση των σχετικών διατάξεων προκειμένου να μην προκαλείται σύγχυση κατά την εφαρμογή των διατάξεων. Επιπλέον, σκόπιμο θα ήταν ο προσδιορισμός των παραπάνω περιοχών – που γίνεται σε επίπεδο Δημοτικής Ενότητας να επανεξεταστεί, ειδικά στην περίπτωση των νησιών.
ΔΙΑΔΡΑΣΗ ΜΕ ΑΛΛΑ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΑ και ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΑ ΣΧΕΔΙΑ
Οι προβλέψεις της παρ. 2 του άρθρου 6 στις οποίες δίνεται η δυνατότητα, κατά την εκπόνηση των Περιφερειακών Χωροταξικών Σχεδίων ή/και του υποκείμενου πολεοδομικού σχεδιασμού Α΄ επιπέδου (ΤΠΣ), να αυξάνεται το ποσοστό κάλυψης του μέγιστου επιτρεπόμενου ποσοστού κάλυψης εδάφους (φέρουσα ικανότητα) από αιολικές εγκαταστάσεις, είναι ελλιπείς και ασαφείς. Αρχικά, υφίσταται ήδη πολεοδομικό πλαίσιο το οποίο καθορίζει το περιεχόμενο και τη μεθοδολογία εκπόνησης της Έκθεσης Φέρουσας Ικανότητας Χωρικών Συστημάτων (ΕΚΕΦΙ) (άρθρο 64 του Ν 4964/2022, άρθρο 4 της ΥΠΕΝ/ΔΝΕΠ/32892/1414/2024 περί πολεοδομικών σταθεροτύπων και οδηγία του ΥΠΕΝ για υπολογισμό των βασικών δεικτών βιωσιμότητας φέρουσας ικανότητας).
Ως εκ τούτου θα πρέπει να προβλεφθούν διατάξεις – οδηγίες για τη συμπερίληψη του υπολογισμού φέρουσας ικανότητας περιοχών εγκατάστασης αιολικών έργων (πιθανά και για τη Φέρουσα Ικανότητα περιοχών εγκατάστασης φωτοβολταϊκών συστημάτων, τη Γραμμική φέρουσα
ικανότητα των υποδοχέων που αφορούν Μικρά Υδροηλεκτρικά Έργα (ΜΥΗΕ) και την Εκτατική φέρουσα ικανότητα εγκατάστασης ΜΥΗΕ στην ΕΚΕΦΙ των Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων, προκειμένου να υπάρξει σαφήνεια στον επιστημονικό τρόπο εκτίμησης της αύξησης του μέγιστου επιτρεπόμενου ποσοστού κάλυψης ανά δημοτική ενότητα.
Επιπρόσθετα, πρέπει να υπάρχει πιο ξεκάθαρη διατύπωση της πρόβλεψης για επαύξηση του μέγιστου ποσοστού κάλυψης «…κατόπιν συμφωνίας των οικείων ΟΤΑ Α΄ βαθμού». Δηλαδή, εάν αυτό σημαίνει τη λήψη απόφασης Δημοτικού Συμβουλίου με απλή ή ενισχυμένη πλειοψηφία, το αν θα περιληφθεί πριν από την απόφαση ΔΣ απόφαση των Δημοτικών Κοινοτήτων, το εάν πριν των αποφάσεων αυτών θα έχει προηγηθεί διαβούλευση με το κοινό κλπ. Τέλος, επειδή η διαδικασία εκπόνησης και τα γνωμοδοτικά – αποφασιστικά όργανα των Περιφερειακών Χωροταξικών Πλαισίων (ΠΧΠ) είναι άλλα από αυτά των ΤΠΣ θα πρέπει κατ’ αντιστοιχία να υπάρξει αναλυτικότερη αναφορά για τη διαδικασία επαύξησης του μέγιστου
ποσοστού κάλυψης από τα ΠΧΠ, καθώς και εάν αυτή η πιθανή πρόβλεψη θα είναι δεσμευτική ή κατευθυντήρια για το υποκείμενο επίπεδο σχεδιασμού (ΤΠΣ).
Σε κάθε περίπτωση οι σχετικές προβλέψεις για τα περιθώρια επιτρεπτικότητας των υποκειμένων επιπέδων σχεδιασμού και εφόσον η κανονιστική πυκνότητα του υπό διαβούλευση Σχεδίου είναι ιδιαίτερα υψηλή, πρέπει να εξεταστεί με ιδιαίτερη επιμέλεια προκειμένου να αποφευχθούν οι μη ουσιαστικές προβλέψεις, η κανονιστική πολυδιάσπαση ή και ο πολλαπλασιασμός των κοινωνικών συγκρούσεων σε τοπικό επίπεδο λόγω ασάφειας των προβλεπόμενων.
Σε συνέχεια της παραπάνω παρατήρησης σημειώνεται ότι το πρόγραμμα «Κωνσταντίνος Δοξιάδης» (εκπόνηση ΤΠΣ για το μεγαλύτερο μέρος της χώρας) βρίσκεται σε ιδιαίτερα προχωρημένο στάδιο και οι σχετικές μελέτες έχουν κατά το πλείστον ολοκληρωθεί. Τούτο σημαίνει ότι η προβλεπόμενη διάταξη για επαύξηση του ποσοστού κάλυψης ανά ΔΕ θα παραμείνει για μεγάλο χρονικό διάστημα (πλέον της δεκαετίας) ανενεργή.
Τα ΠΧΠ των οποίων η εναρμόνιση με το τελικό ΕΧΠ – ΑΠΕ είναι υποχρεωτική από το νόμο (αλλά θα καταστεί και αναγκαία λόγω της θεσμικής επικαιροποίησης του τοπικού σχεδιασμού που θα επέλθει με τη θεσμοθέτηση των ΤΠΣ) είναι πιθανά το καταλληλότερο υποκείμενο
επίπεδο σχεδιασμού, στο οποίο είναι εφικτή και δόκιμη η εξέταση της αύξησης του ποσοστού κάλυψης ανά ΔΕ. Η πρόταση αυτή συνάδει με το γεγονός ότι – κατά την κρίση μας – η σχέση και η έκταση των Δημοτικών Ενοτήτων μεταξύ τους και ως δημοτικών περιοχών διαφορετικών δήμων είναι καταλληλότερη χωρική περιοχή για τη μελέτη σωρευτικών παραμέτρων καθώς και για τη λήψη απόφασης για την αύξηση του ποσοστού κάλυψης. Σε περίπτωση αποδοχής της πρότασης αυτής θα πρέπει να γίνουν οι κατάλληλες προβλέψεις
στις διατάξεις του Σχεδίου της ΚΥΑ. –
Η διατύπωση της παρ. 13 του άρθρου 5 «…ή από τα υποκείμενα επίπεδα σχεδιασμού σύμφωνα με τις ρυθμίσεις του» δεν είναι σαφής. Θα πρέπει να αποσαφηνισθούν όλες οι σχετικές αναφορές σε «υφιστάμενες» οδούς, πχ άρθρο 5 «Ενδείκνυται η αξιοποίηση / χρήση υφισταμένων οδών…». Αυτό είναι απαραίτητο λόγω των προβλημάτων που αφορούν στο θέμα των αγροτικών – δασικών οδών της χώρας, και αναλυτικότερα οι αγροτικοί οδοί δεν θεωρούνται από πολεοδομικής άποψης αναγνωρισμένοι δρόμοι, καθώς κάποιοι από αυτούς έχουν θεσμική υπόσταση και κάποιοι άλλοι όχι. Επιπλέον, οι Οδηγίες Μελετών Οδικών Έργων (ΟΜΟΕ) καθορίζουν προδιαγραφές πλάτους αγροτικών οδών που συνήθως δεν υπάρχουν στον φυσικό χώρο, οι μελέτες αναγνώρισης δικτύου δεν έχουν μεθοδευτεί για την πλειονότητα του ηπειρωτικού χώρου κλπ. Με βάση αυτές τις συνθήκες, οποιαδήποτε αναφορά του Σχεδίου σε «οδούς» θα πρέπει να συνοδεύεται με σαφήνεια σε ποιες κατηγορίες οδών αναφέρεται προκειμένου να αποφευχθούν διαφορετικές ερμηνείες.
ΘΑΛΑΣΣΙΟΣ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ
Το άρθρο 9, επικεντρώνεται σε εύλογες απαγορεύσεις ή σε αποστάσεις που θα πρέπει να τηρηθούν στο χώρο της θάλασσας για τις Α/Γ. Βασικός προβληματισμός προκύπτει από το γεγονός ότι το Σχέδιο ΕΧΠ – ΑΠΕ δεν αναφέρεται στο Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης Υπεράκτιων Αιολικών Πάρκων, βάσει του οποίου αναμένεται η θέσπιση 23 (+2 πιλοτικών) ΠΟΑΥΑΠ (Περιοχές Οργανωμένης Ανάπτυξης Υπεράκτιων Αιολικών Πάρκων), συνολικής ισχύος περίπου 12GW. Θεωρείται σκόπιμο να υπάρξει τουλάχιστον κατεύθυνση για το εάν κρίνεται σκόπιμο να αυξηθεί η συνεισφορά του θαλάσσιου χώρου σε παραγωγή ενέργειας από ΑΠΕ (και δη Α/Γ), και εάν ναι, να δοθούν ειδικότερες κατευθύνσεις (με ποσοτικούς όρους) προς τα τέσσερα Θαλάσσια Χωροταξικά Πλαίσια.
ΓΗ ΥΨΗΛΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑΣ (ΓΥΠ)
Θεωρείται σκόπιμο να επανεξεταστούν οι αποφάσεις για διατήρηση των διατάξεων που επιτρέπουν την εγκατάσταση μικρών φωτοβολταϊκών στη Γη Υψηλής Παραγωγικότητας και η εγκατάσταση σε αυτή την κατηγορία γης μόνο όσων μορφών ΑΠΕ συνδέονται με τη γεωργική παραγωγή. Η παρατήρηση αυτή σχετίζεται ειδικότερα με τις κατευθυντήριες προβλέψεις του ΠΧΠ Κεντρικής Μακεδονίας όπου κατόπιν μελέτης των τοπικών συνθηκών και αναγκών προστασίας της αγροτικής παραγωγής και της τροφής κρίθηκε αναγκαία η προστασία συγκεκριμένων περιοχών (αρδευόμενος κάμπος της Πέλλας).
Περαιτέρω διευκρινίσεις απαιτούνται για τα αγροφωτοβολταϊκά.
ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΕΣ/ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΤΟΠΙΟ
Στο άρθρο 16, οι αναφορές περιορίζονται στους οριοθετημένους οικισμούς, ενώ δεν υπάρχει πρόβλεψη για τους οι αναφορές περιορίζονται στους οριοθετημένους οικισμούς, ενώ δεν υπάρχει πρόβλεψη για τους μη οριοθετημένους (ενδέχεται να υπάρξει καθυστέρηση στην αποδοχή των ορίων κάποιων οικισμών). Στο ίδιο άρθρο (16) η μεθοδολογία που προτείνεται του οπτικού ορίζοντα και του «δυσμενέστερο οπτικά σεναρίου, δεν διευκρινίζει αν οι 120° υπολογίζονται αθροιστικά σε διάφορα σημεία του ορίζοντα ή συνεχόμενα.
Δείτε αναλυτικά όλες τις συμπληρωματικές απόψεις ΕΔΩ.
Δείτε αναλυτικά το υπόμνημα του ΤΕΕ/ΤΚΜ που κατατέθηκε στη δημόσια διαβούλευση, ΕΔΩ.
