Ασφάλεια, ανθεκτικότητα και ψηφιακή εποπτεία: Από την τυπική συμμόρφωση στην ουσιαστική πρόληψη

∗ Γιώργος Στασινός

Γράφει ο ∗ Γιώργος Στασινός: Πρόεδρος του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας

Ο Πρόεδρος του ΤΕΕ εξηγεί στο «Εργοληπτικόν Βήμα« ό,τι η υγεία και ασφάλεια στην εργασία, αποτελεί έναν κρίσιμο παράγοντα επιχειρησιακής απόδοσης και η ουσιαστική ενσωμάτωσή της στη στρατηγική των εργοταξίων έχει ως αποτέλεσμα πολλαπλά οφέλη για το ανθρώπινο δυναμικό.

Απαραίτητη η χρήση ψηφιακών εργαλείων για τον εντοπισμό κινδύνων

Στον κατασκευαστικό κλάδο, η συζήτηση για την Υγεία και την Ασφάλεια στην Εργασία (ΥΑΕ) συχνά εγκλωβίζεται σε μια στείρα ανάλυση της νομοθεσίας ή σε μια γραφειοκρατική παράθεση κανονισμών. Ωστόσο, η πραγματικότητα των εργοταξίων και η ανάγκη για προστασία της ανθρώπινης ζωής απαιτούν κάτι πολύ περισσότερο από τυπική συμμόρφωση: απαιτούν αποτέλεσμα, ψηφιακά εργαλεία και μια ριζική αλλαγή κουλτούρας.

Η εποχή που το Σχέδιο Ασφάλειας και Υγείας (ΣΑΥ) και ο Φάκελος Ασφάλειας και Υγείας (ΦΑΥ) ήταν απλώς τυπικά έγγραφα «στο συρτάρι», που συντάσσονταν μόνο για την αποφυγή προστίμων σε περίπτωση ελέγχου, πρέπει να τελειώσει οριστικά. Η ασφάλεια δεν είναι γραφειοκρατικό βάρος· είναι η απαράβατη προϋπόθεση για τη βιωσιμότητα του τεχνικού κόσμου.

Η ψηφιακή μετάβαση ως εγγυητής της ζωής

Η τεχνολογία είναι ο πιο σύγχρονος τρόπος να γεφυρωθεί το χάσμα μεταξύ θεωρίας και πράξης. Στο ΤΕΕ, δεν αντιμετωπίζουμε την ψηφιοποίηση ως αυτοσκοπό, αλλά ως τον εγγυητή της ασφάλειας στο πεδίο.

• Από το Χαρτί στο BIM: Η ενσωμάτωση της ασφάλειας στο Building Information Modeling (BIM) επιτρέπει τον εντοπισμό των κινδύνων ήδη από το στάδιο του ψηφιακού σχεδιασμού. Όταν ο μηχανικός και ο εργοδηγός μπορούν να δουν σε ένα tablet το τρισδιάστατο μοντέλο του έργου με επισημασμένες τις ζώνες υψηλής επικινδυνότητας, η πρόληψη παύει να είναι θεωρητική.
• Ψηφιακός ΦΑΥ & Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου: Μέσω της Ηλεκτρονικής Ταυτότητας Κτιρίου, ο ΦΑΥ μπορεί να μετατραπεί σε ένα δυναμικό ψηφιακό αρχείο. Κάθε συντηρητής που θα επέμβει στο κτίριο στο μέλλον, θα μπορεί, πχ σκανάροντας ένα QR Code, να γνωρίζει ακαριαία τις όδευση των δικτύων, τα σημεία αγκύρωσης και τις προδιαγραφές ασφαλείας. Η πληροφορία μεταφέρεται από το αρχειοφυλάκιο στην οθόνη του εργαζόμενου.

Τέλος στην «εικονική» ασφάλεια: Η διασύνδεση με το ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ

Ένας από τους κυριότερους παράγοντες ατυχημάτων είναι η πλημμελής εποπτεία. Η θέση του ΤΕΕ είναι σαφής: η παρουσία του Τεχνικού Ασφαλείας (ΤΑ) δεν μπορεί να είναι «στα χαρτιά». Προτείνουμε τη διασύνδεση του Μητρώου Μελών του ΤΕΕ με το σύστημα ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ και την Ψηφιακή Κάρτα Εργασίας. Με αυτό το εργαλείο, η επίσκεψη του Τεχνικού Ασφαλείας θα πιστοποιείται ψηφιακά και σε πραγματικό χρόνο. Αν δεν υπάρξει ψηφιακή σήμανση (check-in) στο εργοτάξιο ή την εγκατάσταση, η επίσκεψη δεν θα αναγνωρίζεται. Έτσι, διασφαλίζουμε ότι εξειδικευμένος μηχανικός (όπως πρέπει) ή τεχνικός, είναι πραγματικά εκεί για να καθοδηγήσει, να ελέγξει και να εκπαιδεύσει το προσωπικό.

Από την κατασκευή στην ανθεκτικότητα και τη συντήρηση

Πρέπει να το συνειδητοποιήσουμε: Ένα έργο που δεν συντηρείται, παύει να είναι ασφαλές. Η κλιματική κρίση επιβάλλει τη μετάβαση από την κουλτούρα της απλής ανέγερσης στην κουλτούρα της ανθεκτικότητας (Resilience).

• Εθνικό Μητρώο Υποδομών: Είναι η κορυφαία θεσμική πρόταση του ΤΕΕ. Μια κεντρική βάση δεδομένων όπου θα καταγράφονται όλες οι δημόσιες υποδομές – γέφυρες, σχολεία, σήραγγες – με το ιστορικό συντήρησής τους. Η ασφάλεια των πολιτών εξαρτάται από τη δυνατότητά μας να προβλέπουμε τις αστοχίες πριν αυτές συμβούν.
• Το παράδειγμα των Μητρώων Λειτουργίας: Η ψηφιακή καταγραφή στη συντήρηση των ανελκυστήρων είναι ανολοκλήρωτη αλλά δείχνει τον δρόμο. Η διαφάνεια στον έλεγχο των κρίσιμων συστημάτων ενός κτιρίου μειώνει δραστικά την πιθανότητα ατυχήματος. Αυτό το μοντέλο πρέπει να επεκταθεί σε κάθε ηλεκτρομηχανολογική υποδομή.

Θεσμική θωράκιση

Η πολυνομία και οι αντιφατικές εγκύκλιοι δημιουργούν σύγχυση, και η σύγχυση γεννά κινδύνους.

• Απλοποίηση μέσω Προτύπων: Στο ΤΕΕ επιμένουμε στη δημιουργία Ολοκληρωμένων και Μοναδικών Οδηγών για όλα τα μεγάλα προγράμματα παρεμβάσεων (όπως το «Εξοικονομώ»). Η ύπαρξη ενός ενιαίου, τεχνοκρατικού οδηγού που, εκτός του στόχου του προγράμματος, ορίζει σαφείς τεχνικές προδιαγραφές και μέτρα ασφαλείας, επιτρέπει στον μηχανικό και τον εργολήπτη να εστιάσουν στην ουσία της δουλειάς τους και όχι στην αποκωδικοποίηση της γραφειοκρατίας – και κατευθύνει πόρους σε θέματα ασφαλείας.
• Μητρώο Ελεγκτών Ασφάλειας: Η εποπτεία απαιτεί πόρους. Προτείνουμε τη θεσμοθέτηση Ιδιωτών Ελεγκτών Ασφάλειας, πιστοποιημένων μηχανικών που θα διενεργούν ελέγχους στα πρότυπα των Ελεγκτών Δόμησης, τόσο για τα κτίρια, όσο και για τα έργα και τις παραγωγικές εγκαταστάσεις,. Η ασφάλεια είναι πολύ σοβαρή υπόθεση για να βασίζεται μόνο στους περιορισμένους μηχανισμούς του κράτους.

Οικονομική βιωσιμότητα: Η ασφάλεια δεν είναι αντικείμενο έκπτωσης

Δεν υπάρχει ασφάλεια χωρίς την απαραίτητη χρηματοδότηση. Σε ένα περιβάλλον έντονων πληθωριστικών πιέσεων, η αναθεώρηση των τιμών στις δημόσιες συμβάσεις είναι ζήτημα εθνικής σημασίας. Όταν οι τιμές των υλικών και των μέσων προστασίας καλπάζουν, η δίκαιη αναθεώρηση είναι αυτή που επιτρέπει στον εργολήπτη να μην κάνει «εκπτώσεις» στην ποιότητα του εξοπλισμού ασφαλείας. Στο ΤΕΕ πιστεύουμε ότι το κόστος των μέτρων ΥΑΕ πρέπει να απομονωθεί από τον οικονομικό ανταγωνισμό των εκπτώσεων. Πρέπει να αποτελεί ένα κατ’ αποκοπή κονδύλι, μη διαπραγματεύσιμο, ώστε η ανθρώπινη ζωή να μην γίνεται αντικείμενο προσφορών και εκπτώσεων.

Η ασφάλεια στην πράξη: Προσεισμικός έλεγχος

Το ΤΕΕ αποδεικνύει την προσήλωσή του στην προστασία της ζωής αναλαμβάνοντας τον πρωτοβάθμιο προσεισμικό έλεγχο των δημόσιων κτιρίων της χώρας. Είναι η μεγαλύτερη επιχείρηση τεχνικής θωράκισης στην ιστορία της Ελλάδας. Με 1.600 εκπαιδευμένους μηχανικούς, ελέγχουμε σχολεία, νοσοκομεία και κρίσιμες υποδομές, μετατρέποντας την επιστημονική γνώση σε άμεση ασπίδα προστασίας για την κοινωνία. Αυτό σημαίνει στην πράξη «ασφάλεια από τη θεωρία στην εφαρμογή».

Μια νέα εθνική προτεραιότητα για τον τεχνικό κόσμο

Η ασφάλεια στην εργασία και η ανθεκτικότητα των υποδομών δεν επιτυγχάνονται με ευχολόγια, αλλά με:

1. Ψηφιακά εργαλεία που καθιστούν τον έλεγχο διαφανή και αδιάβλητο (Ergani, BIM, Ηλεκτρονική Ταυτότητα).
2. Θεσμικές τομές που αναθέτουν τον έλεγχο σε πιστοποιημένους επαγγελματίες.
3. Οικονομική δικαιοσύνη που προστατεύει τα κονδύλια ασφαλείας από τις εκπτώσεις.
4. Στροφή στη συντήρηση ως τη μόνη οδό για πραγματικά ανθεκτικό μέλλον του δομημένου περιβάλλοντος.

Στο Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας, εργαζόμαστε καθημερινά για να προσφέρουμε στους μηχανικούς και στην πολιτεία τα εργαλεία εκείνα που θα κάνουν το εργοτάξιο και την καθημερινή παραγωγή έργου έναν χώρο δημιουργίας και όχι κινδύνου. Γιατί η αποτελεσματικότητα στον σχεδιασμό είναι η καλύτερη εγγύηση για το πολυτιμότερο αγαθό: την ανθρώπινη ζωή.

πηγή: Εργοληπτικόν Βήμα Νο_147 της ΠΕΣΕΔΕ Το επιστημονικό σημείο αναφοράς του εργοληπτικού κόσμου

ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΣΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΑΠΟ ΤΗΝ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ

Αυτά και άλλα πολλά άκρως ενδιαφέροντα θέματα στο περιοδικό της ΠΕΣΕΔΕ που κυκλοφορεί – ΠΑΤΗΣΤΕ ΕΔΩ! Καλή ανάγνωση!