Ο ρόλος του μηχανικού στις λατομικές επιχειρήσεις

∗ Χρήστος Γράβαλος

Γράφει ο ∗ Χρήστος Γράβαλος: Σύμβουλος λατομικών επιχειρήσεων

Οι εργασίες του εξορυκτικού τομέα ανήκουν στις πλέον επικίνδυνες για την ασφάλεια και την υγεία των εργαζομένων. Το γεγονός αυτό επιβάλλει πρακτικές ασφαλούς εργασίας με στόχο την μείωση και τον έλεγχο του αριθμού των ανεπιθύμητων περιστατικών. Ανά τακτά χρονικά διαστήματα πρέπει να γίνεται ανασκόπηση των θεμάτων γύρω από το σοβαρό αυτό θέμα, ώστε να διασφαλίζεται ό,τι τα λαμβανόμενα μέτρα παραμένουν επαρκή.

Η εξορυκτική δραστηριότητα αποτελεί έναν από τους πλέον απαιτητικούς κλάδους της βαριάς βιομηχανίας, όπου η διαχείριση του κινδύνου δεν αποτελεί απλώς νομική απαίτηση, αλλά προϋπόθεση βιωσιμότητας. Στο ελληνικό λατομικό περιβάλλον, η οργάνωση της Υγείας και Ασφάλειας (Υ&Α) βασίζεται σε μια λεπτή ισορροπία μεταξύ της διοικητικής επίβλεψης και της συμβουλευτικής πρόληψης.

Ένα από τα συχνότερα σημεία τριβής και νομικής έκθεσης στις λατομικές επιχειρήσεις είναι η σύγχυση των ρόλων μεταξύ του επιβλέποντος μηχανικού και του τεχνικού ασφαλείας. Παρόλο που ο νόμος δεν απαγορεύει ρητά την ταύτιση των δύο ιδιοτήτων στο ίδιο πρόσωπο (εφόσον υπάρχουν τα τυπικά προσόντα), η πρακτική αυτή δημιουργεί μια επικίνδυνη συνθήκη «αυτοεποπτείας».

Επιβλέπων μηχανικός και τεχνικός ασφαλείας: Διακριτοί ρόλοι και ευθύνες

Ο επιβλέπων μηχανικός (Άρθρο 16 ΚΜΛΕ) έχει επιχειρησιακή – τεχνική αρμοδιότητα. Η ευθύνη του είναι άμεσα συνδεδεμένη με τη μέθοδο εξόρυξης, τον έλεγχο των γεωτεχνικών παραμέτρων και τη διαχείριση των εκρηκτικών υλών. Είναι αυτός που δίνει την εντολή για την έναρξη των εργασιών και φέρει την ποινική ευθύνη για την επιτόπια τήρηση των μέτρων.

Αντίθετα, ο τεχνικός ασφαλείας (Άρθρο 17 ΚΜΛΕ) έχει συμβουλευτική-εποπτική λειτουργία. Ο ρόλος του είναι ελεγκτικός και υποστηρικτικός. Συντάσσει τη γραπτή εκτίμηση επαγγελματικού κινδύνου, επιθεωρεί την πιστοποίηση του εξοπλισμού και εισηγείται βελτιώσεις στο εργασιακό περιβάλλον (θόρυβος, σκόνη, εργονομία).

Διαρκής παρακολούθηση των προδιαγραφών που έχουν τεθεί

Πίνακας: Συγκριτική ανάλυση αρμοδιοτήτων στο πεδίο

Η ανάθεση και των δύο ρόλων σε ένα άτομο, αν και οικονομικά ελκυστική για μικρές εκμεταλλεύσεις, αποτελεί στρατηγικό σφάλμα. Η σύγκρουση συμφερόντων μεταξύ της πίεσης για παραγωγή και της ανάγκης για αυστηρή τήρηση των κανόνων ασφαλείας είναι αναπόφευκτη. Ο διαχωρισμός των ρόλων λειτουργεί ως ένα σύστημα ελέγχων και ισορροπιών, όπου ο τεχνικός ασφαλείας αποτελεί το «δεύτερο μάτι» που μπορεί να αποτρέψει ένα σφάλμα λόγω ρουτίνας ή κόπωσης του επιβλέποντος.

Από τη συμμόρφωση στην προληπτική κουλτούρα ασφάλειας

Η ελληνική νομοθεσία, μέσω του Κανονισμού Μεταλλευτικών και Λατομικών Εργασιών (Κ.Μ.Λ.Ε.), θέτει το αυστηρό υπόβαθρο για τη λειτουργία των λατομείων.

Τεχνολογία και καινοτόμες πρακτικές εκπαίδευσης στα λατομεία

Ωστόσο, η σύγκριση με τα ευρωπαϊκά πρότυπα αποκαλύπτει μια σημαντική μετάβαση:

• Από την κατασταλτική στην προληπτική κουλτούρα: Ενώ στην Ελλάδα εστιάζουν οι επιχειρήσεις παραδοσιακά στη συμμόρφωση με τις διατάξεις, στην υπόλοιπη Ευρώπη η τάση είναι η δυναμική αξιολόγηση κινδύνου.
• Τεχνολογική ενσωμάτωση: Η χρήση drones για τη χαρτογράφηση μετώπων και αισθητήρων InternetOfThings (IoT) για την αποφυγή συγκρούσεων βαρέων οχημάτων μετατρέπει την ασφάλεια από «γραφειοκρατική διαδικασία» σε «ψηφιακή παράμετρο» της παραγωγής.
• Καινοτόμες πρακτικές εκπαίδευσης- εικονική πραγματικότητα (VR): αποτελεί εργαλείο υψηλής απόδοσης για την αντιμετώπιση κινδύνων χωρίς πραγματική έκθεση.

Εφαρμογές σε λατομεία περιλαμβάνουν:

• Προσομοίωση χρήσης εκρηκτικών και αναγνώριση κινδύνων.
• Εκπαίδευση χειριστών σε μηχανήματα έργου.
• Αντιμετώπιση έκτακτων περιστατικών.

Στην Ελλάδα, πλατφόρμες όπως VRLessons.gr (ICCS/ΕΛΙΝΥΑΕ), TÜVHELLAS και Enneas προσφέρουν εξειδικευμένη εκπαίδευση. Μελέτες δείχνουν μείωση ατυχημάτων κατά εκτίμηση 30%, 4 φορές  ταχύτερη εκμάθηση και 75% καλύτερη διατήρηση γνώσης.

Πίνακας: Σύγκριση με την ευρωπαϊκή πραγματικότητα

Μονόδρομος η εφαρμογή αποτελεσματικών μεθόδων

Η υγεία και ασφάλεια στα λατομεία δεν είναι κόστος, αλλά στρατηγική επένδυση. Η αναβάθμιση της ασφάλειας στα ελληνικά λατομεία απαιτεί τη μετάβαση σε ένα μοντέλο εξειδικευμένης συνεργασίας. Ο επιβλέπων μηχανικός και ο τεχνικός ασφαλείας αποτελούν τις δύο πλευρές του ίδιου νομίσματος. Η υιοθέτηση ευρωπαϊκών προτύπων και ο σαφής διαχωρισμός των ευθυνών δεν είναι απλώς μια νομική θωράκιση, αλλά ηθική και επαγγελματική επιταγή προς την κοινωνία και τους εργαζομένους.

Επικοινωνήστε για περισσότερες εξειδικευμένες υπηρεσίες για λατομικές επιχειρήσεις

www.marbleconsulting.eu και [email protected]

πηγή: Εργοληπτικόν Βήμα Νο_147 της ΠΕΣΕΔΕ Το επιστημονικό σημείο αναφοράς του εργοληπτικού κόσμου

ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΣΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΑΠΟ ΤΗΝ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ

Αυτά και άλλα πολλά άκρως ενδιαφέροντα θέματα στο περιοδικό της ΠΕΣΕΔΕ που κυκλοφορεί – ΠΑΤΗΣΤΕ ΕΔΩ! Καλή ανάγνωση!